De organisatie werd opgericht op initiatief van prins Hendrik, die na rampen zoals de watersnoodramp van 1906 en het vergaan van de ss Berlin het belang inzag van betere samenwerking en coördinatie bij hulpverlening.
Samen met arts dr. Cornelis Johannes Mijnlieff werd gewerkt aan een nationale organisatie die kennis en krachten bundelde. Tijdens de oprichtingsvergadering in het Koninklijk Paleis te Den Haag werd de Nationale Bond voor Reddingwezen en Eerste Hulp bij Ongelukken ‘Het Oranje Kruis’ officieel opgericht. In 1911 verleende koningin Wilhelmina het predicaat ‘Koninklijk’. Nederland had hiermee ’s werelds eerste nationale EHBO-organisatie.
In de 21e eeuw groeide Het Oranje Kruis uit tot een onafhankelijke stichting die zich inzet om eerste hulp voor iedereen toegankelijk en betrouwbaar te maken. De missie: “Het stimuleren, faciliteren, coördineren en richting geven aan eerste hulp door leken in Nederland om gezondheidsschade te beperken.”
Het Oranje Kruis stelt eindtermen vast, ontwikkelt lesmateriaal en verzorgt onafhankelijke examens en certificering. Deze aanpak vergroot het vertrouwen en de bekwaamheid van cursisten. Inmiddels hebben ruim 200.000 Nederlanders een geldig EHBO-certificaat of -diploma van Het Oranje Kruis. De stichting werkt transparant, zonder winstoogmerk, en beschikt over een erkend kwaliteitskeurmerk voor certificering en examinering.